در این مقاله ۸ بخش
پروتکل MCP در نوامبر ۲۰۲۴ معرفی شد، تا امروز (۱۹ اکتبر ۲۰۲۶) پنج نسخه مشخصات داشته و از دسامبر ۲۰۲۵ زیر چتر Linux Foundation است. این صفحه همین مسیر را به ترتیب زمان مرور می‌کند. اگر هنوز نمی‌دانید MCP چیست، اول مقدمه MCP را بخوانید.
MCP از کجا آمد؟
شرکت Anthropic پروتکل را ۲۵ نوامبر ۲۰۲۴ معرفی کرد. ایده ساده بود: به‌جای اینکه برای هر منبع داده یک اتصال جداگانه بسازند، یک استاندارد باز باشد که دستیارهای هوش مصنوعی با آن به ابزارها و داده‌ها وصل شوند.
نسخههای مشخصات با تاریخ نام‌گذاری میشوند، نه با شماره. قدیمیترین نسخهای که در سایت رسمی هست 2024-11-05 نام دارد. تاریخ دقیق انتشار آن را از منبع رسمی تأیید نکردیم، پس فقط به نام آن اکتفا می‌کنیم.
جدول نسخههای مشخصات
نام هر نسخه تاریخ آن است. ستون سوم فقط تغییرهای اصلی را آورده؛ فهرست کامل در یادداشت تغییرات رسمی هر نسخه هست.
| نسخه | دوره | مهم‌ترین تغییرها |
|---|---|---|
| 2024-11-05 | legacy | پایه: ارتباط با حالت (stateful)، با ابزار، منبع و پرامپت از سمت سرور |
| 2025-03-26 | legacy | چارچوب احراز هویت بر پایه OAuth 2.1، انتقال Streamable HTTP به‌جای HTTP+SSE، دسته‌ای‌فرستادن درخواست‌ها (batching) در JSON-RPC، برچسب‌های توصیفی ابزار (فقط‌خواندنی یا مخرب)، پشتیبانی از صدا |
| 2025-06-18 | legacy | حذف batching، خروجی ساختاریافته ابزار، سرورها در نقش OAuth Resource Server، الزام Resource Indicators (RFC 8707)، elicitation (پرسیدن اطلاعات از کاربر)، لینک منبع در نتیجه ابزار، هدر MCP-Protocol-Version، صفحه تازه بهترین روش‌های امنیتی |
| 2025-11-25 | legacy | کشف OpenID Connect، آیکن برای ابزارها، رضایت تدریجی برای دسترسی‌ها، elicitation در حالت URL، فراخوانی ابزار داخل sampling، توصیه به Client ID Metadata Documents، Tasks آزمایشی، JSON Schema 2020-12 به‌عنوان پیش‌فرض |
| 2026-07-28 | modern | هسته بدون وضعیت، حذف مرحله initialize و هدر Mcp-Session-Id، انتقال Tasks از هسته به افزونه رسمی، منسوخ‌شدن Roots، Sampling و Logging، تغییرهای ناسازگار با نسخههای قبل |
۲۰۲۵: سه نسخه با تمرکز بر احراز هویت
بخش بزرگی از تغییرهای سه نسخه سال ۲۰۲۵ به احراز هویت و اجازه‌گرفتن مربوط است. در مارس، نسخه 2025-03-26 چارچوب OAuth 2.1 را آورد و انتقال Streamable HTTP را جایگزین HTTP+SSE کرد. نسخههای بعدی هم Streamable HTTP را نگه داشته‌اند، و HTTP+SSE در نسخه 2026-07-28 رسماً منسوخ شده است.
در ژوئن، نسخه 2025-06-18 batching را برداشت، خروجی ساختاریافته اضافه کرد و سرور MCP را رسماً «منبع محافظت‌شده OAuth» تعریف کرد. در نوامبر هم 2025-11-25 رسید و کشف OpenID Connect و رضایت تدریجی برای دسترسی‌ها را آورد. مرور امنیتی این پروتکل را در اعتماد و امنیت MCP آورده‌ایم.
نسخه نوامبر یک بخش «حاکمیت» هم داشت: ساختار رسمی حاکمیت پروژه، گروه‌های کاری و گروه‌های علاقه‌مندی، و رده‌بندی SDKها (SEP-932 و چند پیشنهاد دیگر). یعنی پروژه داشت از اداره‌شدن توسط یک شرکت به ساختاری جمعی نزدیک می‌شد.
واگذاری به Linux Foundation: چه کسی صاحب MCP است؟
۹ دسامبر ۲۰۲۵ شرکت Anthropic اعلام کرد که MCP را به بنیاد Agentic AI Foundation (به‌اختصار AAIF) می‌دهد. AAIF یک «صندوق هدایتشده» (directed fund) زیر نظر Linux Foundation است. بنیان‌گذاران آن Anthropic، Block و OpenAI هستند و Google، Microsoft، AWS، Cloudflare و Bloomberg از آن پشتیبانی میکنند.
MCP تنها پروژه آن نیست. پروژه goose از Block و فایل AGENTS.md از OpenAI هم از پروژه‌های بنیانگذار بنیادند. طبق اعلامیه، مدل حاکمیت MCP با این واگذاری «بدون تغییر» می‌ماند.
پس جواب کوتاه «مالک MCP کیست؟» این است: Anthropic سازنده است، ولی از دسامبر ۲۰۲۵ پروتکل زیر Linux Foundation و در بنیاد AAIF نگهداری می‌شود.
۲۰۲۶: نسخه بدون وضعیت
آخرین نسخهای که تا امروز در سایت رسمی دیدیم 2026-07-28 است. یادداشت وبلاگ رسمی MCP آن را پروتکلی بدون وضعیت توصیف می‌کند: مرحله initialize و هدر Mcp-Session-Id کنار می‌روند و هر درخواست نسخه و قابلیت‌های کلاینت را خودش همراه دارد (کلاینت باید هویت خود را هم اعلام کند). به همین دلیل هر نمونه از سرور می‌تواند هر درخواستی را پاسخ بدهد.
همان یادداشت از تغییرهای ناسازگار هم حرف می‌زند و می‌گوید هزینه مهاجرت برای کسانی بیشتر است که به شناسه نشست تکیه کرده بودند. SDKهای رده یک (TypeScript، Python، Go و C#) نسخه جدید را پشتیبانی میکنند و Rust در مرحله بتاست. جزئیات تغییرها در مرور نسخه 2026-07-28 آمده.
صفحه نسخهبندی رسمی دو اصطلاح را تعریف می‌کند. نسخههای 2026-07-28 به بعد modern هستند و نسخههای 2025-11-25 و قبل از آن legacy. پیادهسازیای که هر دو را بفهمد dual-era است. طبق جدول سازگاری همان صفحه، کلاینت legacy با سرور فقطmodern کار نمی‌کند، ولی کلاینت یا سرور dual-era با هر دو طرف کنار می‌آید.
این‌ها برای شما چه معنایی دارد؟
شما نسخه مشخصات را انتخاب نمی‌کنید. برنامه (مثلاً Claude یا ChatGPT) و سرور خودشان نسخه مشترک را خودشان پیدا میکنند. کار شما این است که برنامهتان را بهروز نگه دارید.
اگر فقط می‌خواهید هوش مصنوعی را به سرویس‌های ایرانی مثل دیوار یا گنجور وصل کنید، لازم نیست نگران نسخه باشید. روتر MCP یک نشانی ثابت می‌دهد و با راهنمای شروع قدم‌به‌قدم وصل می‌شوید. توضیح بیشتر در راهنما هست. نسخهای که هر سرور واقعاً پشتیبانی می‌کند را سازنده‌اش تعیین می‌کند، نه ما، و ما این را برای تک‌تک ابزارها بررسی نکرده‌ایم.
منبع و تاریخ این صفحه
برای نسخه جاری فقط به modelcontextprotocol.io تکیه کنید. این صفحه عکسی از وضعیت ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ است و با نسخه بعدی کهنه می‌شود.
سؤال‌های پرتکرار
MCP کی معرفی شد؟
شرکت Anthropic پروتکل MCP را ۲۵ نوامبر ۲۰۲۴ (پنجم آذر ۱۴۰۳) معرفی کرد. قدیمیترین نسخه مشخصات در سایت رسمی 2024-11-05 نام دارد.
آخرین نسخه مشخصات MCP کدام است؟
تا ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۷ مهر ۱۴۰۵)، آخرین نسخهای که در سایت رسمی modelcontextprotocol.io دیدیم 2026-07-28 است. برای نسخه جاری همیشه به سایت رسمی نگاه کنید.
چه کسی صاحب MCP است؟
Anthropic پروتکل را ساخت، ولی ۹ دسامبر ۲۰۲۵ آن را به بنیاد Agentic AI Foundation (AAIF) واگذار کرد. این بنیاد یک صندوق هدایتشده زیر نظر Linux Foundation است و Anthropic، Block و OpenAI بنیانگذار آن هستند.
باید نسخه مشخصات MCP را خودم انتخاب کنم؟
نه. برنامه و سرور خودشان نسخهای را پیدا میکنند که هر دو پشتیبانی میکنند. اگر کاربر ابزارهای آماده هستید، فقط باید برنامهتان را بهروز نگه دارید.
تفاوت نسخه modern و legacy در MCP چیست؟
طبق صفحه نسخهبندی رسمی، نسخههای 2026-07-28 به بعد modern هستند و نسخه، هویت و قابلیتها را در هر درخواست میفرستند. نسخههای 2025-11-25 و قبل از آن legacy هستند و با یک مرحله initialize شروع میشوند. پیادهسازیای که هر دو را بفهمد dual-era نام دارد.