ساده‌نویسی متن فنی فارسی: پیام خطای بی‌ابهام با هوش مصنوعی

یک اپلیکیشن به کاربرش نوشته: «درخواست شما مورد بررسی قرار گرفت و اقدام به رد آن گردید.» کاربر نمی‌داند باید دوباره امتحان کند، منتظر بماند یا با پشتیبانی تماس بگیرد، و تیم پشتیبانی با تیکت‌های تکراری روبه‌رو می‌شود. ساده‌نویسی متن فنی فارسی یعنی نوشتن چنین جمله‌ای طوری که خواننده فقط یک برداشت از آن داشته باشد. مهارت «فارسی فنی ساده» این بازنویسی را به دستیار هوش مصنوعی شما می‌سپارد.

ساده‌نویسی متن فنی فارسی از کجا شروع می‌شود؟

بیشتر ابهام از چند عادت تکراری می‌آید. اولی اسم‌سازی اداری است: «مورد بررسی قرار گرفت» به‌جای «بررسی شد» و «اقدام به ارسال نمودیم» به‌جای «فرستادیم». عبارت بلندتر می‌شود و کسی که کار را انجام داده گم می‌شود.

دومی عوض کردن واژه برای یک چیز است. اول «کاربر» می‌نویسیم، دو خط بعد «مشتری» و در پاراگراف بعد «استفاده‌کننده». خواننده حق دارد فکر کند سه نقش داریم.

سومی زنجیرهٔ بلند اضافه و فعل «شدن» است: «بررسی وضعیت ثبت درخواست کاربر انجام شد.» چه کسی بررسی کرد و نتیجه چه بود؟ جمله نمی‌گوید.

مهارت این الگوها را می‌شناسد. کنارشان نیم‌فاصله، «ی» و «ک» فارسی، ارقام فارسی و جای درست واژهٔ انگلیسی، کد و عدد در متن راست‌به‌چپ را هم بررسی می‌کند.

ASD-STE100 فارسی یعنی چه؟

ASD-STE100 استاندارد «انگلیسی فنی ساده‌شده» است: مجموعه‌ای از قاعده‌ها برای نوشتن متنی که خواننده‌اش نتواند آن را دو جور بفهمد. سازندهٔ این مهارت، Mo Jahani، می‌گوید همین روش را برای فارسی بازسازی کرده است. منبع‌هایش طبق توضیح خودش دستور خط فارسی (ویرایش ۱۴۰۱)، فرهنگ املایی خط فارسی، اصول واژه‌گزینی فرهنگستان و راهنمای سبک فارسی Microsoft است.

این ساده‌سازی محتوا نیست. جزئیات فنی می‌ماند و فقط روش گفتنشان عوض می‌شود.

یک پیام خطا قبل و بعد از بازنویسی چه شکلی دارد؟

مثال‌های زیر را خودمان نوشته‌ایم تا شکل تغییر را نشان بدهند. خروجی واقعی مهارت نیستند و نتیجهٔ شما ممکن است فرق کند.

پیام رد درخواست

• قبل: «درخواست شما مورد بررسی قرار گرفت و اقدام به رد آن گردید.»
• بعد: «درخواست شما رد شد. دلیل: [دلیل]. بعد از اصلاح، دوباره ارسال کنید.»
• چرا: فعل ساده شد و کاربر می‌داند قدم بعدی چیست. محل دلیل هم مشخص است.

پیام بارگذاری

• قبل: «بارگذاری فایل با مشکل مواجه شده است.»
• بعد: «فایل بارگذاری نشد. اتصال اینترنت را بررسی کنید و دوباره امتحان کنید.»
• چرا: به‌جای «مشکل مواجه شده» می‌گوید چه چیزی نشد و بعدش چه کنید.

یک جملهٔ مستندات

• قبل: «پس از انجام ثبت‌نام توسط کاربر، ایمیل تأییدیه ارسال می‌گردد.»
• بعد: «بعد از ثبت‌نام کاربر، سیستم ایمیل تأیید را می‌فرستد.»
• چرا: فاعل معلوم است و «ارسال می‌گردد» به فعل ساده تبدیل شد.

اگر متن شما «مشتری» و «کاربر» را قاطی کرده، مهارت یکی را انتخاب می‌کند و در کل متن نگه می‌دارد. حواستان باشد که انتخاب نهایی با شماست، چون واژهٔ درست به محصولتان بستگی دارد.

کدام حالت را بزنم: سخت‌گیرانه یا روان؟

مهارت دو حالت دارد. حالت «سخت‌گیرانه» برای متنی است که خواننده باید دقیقاً طبقش عمل کند: دستورالعمل و پیام خطا. حالت «روان» برای README و متن توضیحی است که جمله‌هایش کمی راحت‌تر نفس می‌کشند.

به‌طور پیش‌فرض فقط متن بازنویسی‌شده را می‌گیرید. اگر بخواهید، جدول قاعده‌های نقض‌شده را هم می‌دهد، که برای یاد گرفتن یا توضیح تغییرها به هم‌تیمی‌تان خوب است.

چه چیزهایی را می‌توانم به دستیار بگویم؟

بعد از نصب، این‌ها را مستقیم بنویسید:

• «این متن راهنما را ساده‌نویسی کن تا فقط یک برداشت داشته باشد.»
• «این پیام‌های خطای برنامه را به فارسی فنی ساده بازنویسی کن و تفاوت‌ها را نشان بده.»
• «نیم‌فاصله‌ها و ارقام این صفحه مستندات را یکدست کن.»
• «README این پروژه را در حالت روان بازنویسی کن و جدول قاعده‌های نقض‌شده را هم بده.»

نام مهارت persian-technical-writing است و با /persian-technical-writing هم صدا زده می‌شود.

نوشتن دستور برای دستیار هوش مصنوعی هم همین مشکل را دارد

دستیار هم خواننده است. توضیح یک ابزار یا یک پرامپت که «کاربر» و «مشتری» را قاطی کند یا فعلش فاعل نداشته باشد، دستیار را به برداشت اشتباه می‌برد و هر بار اشتباهش یعنی تلاش دوباره و هزینهٔ بیشتر. سازنده هم از همین کاربرد حرف می‌زند: دستورالعمل‌هایی که دستیارها برای هم می‌نویسند.

اگر خودتان سرور MCP یا مهارت می‌نویسید، توضیح ابزارها را یک بار از این مهارت رد کنید. تفاوت مهارت و MCP را در مقالهٔ تفاوت Skill و MCP توضیح داده‌ایم.

چطور مهارت را بگیرم؟

۱. صفحهٔ فارسی فنی ساده را باز کنید. ۲. در Claude Code این دستور را در ترمینال اجرا کنید: git clone https://github.com/onlymaj/simplified-technical-persian ~/.claude/skills/persian-technical-writing ۳. در گفتگو متن خود را بدهید و بنویسید «ساده‌نویسی کن»، یا مهارت را با /persian-technical-writing صدا بزنید.

نتیجهٔ بازنویسی را چطور بسنجم؟

این مهارت ابزار جامعه است و Mo Jahani آن را با مجوز MIT منتشر کرده. ما کیفیت خروجی‌اش را نسنجیده‌ایم. بازنویسی را همیشه یک بار بخوانید، به‌خصوص پیام‌هایی که حقوقی یا مالی‌اند: دستیار ممکن است اصطلاح تخصصی شما را ساده کند و معنایش عوض شود.

مهارت مجموعه‌ای از دستورالعمل است و سرویس زنده نیست. مثل هر مهارت دیگری، قبل از نصب محتوایش را در مخزن نگاه کنید.

برای قاعده‌های کلی دستور خط می‌توانید نگارش فارسی معیار را ببینید و برای لحن طبیعی‌تر و کم‌بوی ترجمه فارسی‌نویسی طبیعی را. اگر تازه با مهارت‌ها آشنا شده‌اید، راهنما از صفر شروع می‌کند.

مهارت را از صفحهٔ آن دریافت کنید. اگر پیام خطای فارسی‌تان را قبلاً می‌شناسید، همین امروز یکی از آن‌ها را بدهید ببینید چه می‌شود. و اگر می‌خواهید دستیارتان به سرویس‌های ایرانی هم وصل باشد، اتصال دستیار را باز کنید.