نرخ رسمی ارز بانک مرکزی در هر تاریخ، با هوش مصنوعی

در قراردادی نوشته‌اید مبلغ به «نرخ رسمی بانک مرکزی در روز پرداخت» حساب شود، یا حسابدار برای ثبت یک سند ارزی نرخ رسمی یورو در یک روز مشخص از پارسال را می‌خواهد. سایت بانک مرکزی برای هر تاریخ یک جدول جدا دارد و تورم و نقدینگی را در فهرست‌های کشویی و فایل‌های اکسل گذاشته است. اگر هم از ChatGPT یا Claude بپرسید، عددی از حافظه می‌گویند که شاید نرخ بازار آزاد باشد یا مال ماه‌ها پیش.

با سرور MCP «بانک مرکزی»، دستیار هوش مصنوعی نرخ رسمی ارز بانک مرکزی را برای امروز یا هر روز از سال ۱۳۸۳ به بعد مستقیم از سایت cbi.ir می‌خواند و با تاریخ و واحد، به ریال جواب می‌دهد. نرخ تورم، نقدینگی، نرخ بین‌بانکی و نتیجهٔ حراج اوراق دولتی را هم از همان سایت می‌آورد.

نرخ رسمی دلار بانک مرکزی در یک تاریخ گذشته

تاریخ را همان‌طور که در ذهن دارید بگویید، شمسی یا میلادی. می‌توانید نرخ همهٔ ارزها را بخواهید (حدود ۴۸ ارز) یا فقط چندتایشان را:

• «نرخ رسمی دلار و یورو در بانک مرکزی، ۱۵ مهر ۱۴۰۳، چند ریال بود؟»
• «نرخ رسمی درهم امارات و لیر ترکیه را برای امروز بگو.»

جواب معمولاً این شکل را دارد (قالب نمونه، بدون عدد واقعی):

بالای جدول تاریخ شمسی همان روز می‌آید. دو نکته را از اول بدانید: عددها به ریال است، نه تومان، و بعضی ارزها برای بیش از یک واحد اعلام می‌شوند (ین ژاپن برای ۱۰۰ واحد و وون کره برای ۱۰۰۰ واحد). اگر روزی که پرسیده‌اید تعطیل بوده، بانک مرکزی نرخی منتشر نکرده و جواب خالی است؛ نرخ آخرین روز کاری پیش از آن را بخواهید.

روند نرخ رسمی ارز در چند ماه

برای یک تاریخ تنها، جدول بالا کافی است. اگر می‌خواهید ببینید نرخ رسمی یک ارز در یک بازه چه مسیری رفته، روندش را بخواهید. بدون تاریخ، سرور هفت روز منتشرشدهٔ اخیر را با درصد تغییر می‌آورد. با تاریخ شروع، بازه را نمونه‌برداری می‌کند و حداکثر ۲۰ نقطه برمی‌گرداند، از قدیمی به جدید و با تغییر کل.

پس برای چند ماه فاصلهٔ هفتگی و برای یکی دو سال فاصلهٔ ماهانه مناسب است؛ برای بازهٔ طولانی‌تر فاصله را بیشتر کنید:

• «نرخ رسمی یورو در یک هفتهٔ اخیر چند درصد عوض شده؟»
• «از اول ۱۴۰۴ تا امروز، نرخ رسمی دلار را ماهی یک بار نشان بده و بگو کل تغییر چقدر بوده.»

نرخ تورم بانک مرکزی ماه به ماه

سرور تورم ۱۲ماهه را برای هر ماه از یک سال شمسی می‌دهد، از سال ۱۳۶۱ به بعد. آخرین ماه فهرست سال جاری همان تازه‌ترین نرخ تورمی است که بانک مرکزی منتشر کرده. کنارش تورم میانگین سالانهٔ سال‌های گذشته هم می‌آید، به‌طور پیش‌فرض ۱۰ سال اخیر و اگر بخواهید تا سال ۱۳۱۶.

• «تورم ۱۲ماهه الان چند درصد است و در ماه‌های ۱۴۰۳ چطور تغییر کرد؟»
• «تورم سالانهٔ ۲۰ سال گذشته را جدول کن.»

به گفتهٔ خود سرور، سال پایهٔ شاخص در ۱۴۰۱ عوض شده است؛ اگر سال‌های دور را با هم مقایسه می‌کنید، این را در نظر داشته باشید. برای محاسبهٔ مهریه به نرخ روز، راهنمای دادرس راه آماده‌ای دارد.

نقدینگی و نرخ بهره بین‌بانکی

بقیهٔ آمار پولی هم در همین سرور است:

• نقدینگی بانک مرکزی: نقدینگی، پول، شبه‌پول، پایهٔ پولی و ضریب فزاینده، هر کدام با رشد نسبت به همان ماه سال قبل، از تازه‌ترین فایل اکسل ماهانه. مبلغ‌ها به هزار میلیارد ریال است و جواب می‌گوید عددها مال کدام ماه است. آخرین اظهارات بانک مرکزی دربارهٔ رشد نقدینگی هم کنارش می‌آید.
• نرخ بهره بین‌بانکی: نرخ هفتگی بازار بین‌بانکی، حداقل نرخ ریپو و سقف و کف کریدور (نرخ تسهیلات و سپرده‌گذاری قاعده‌مند نزد بانک مرکزی)، از ۱۳۹۹ به بعد.
• حراج اوراق صکوک دولتی: نتیجهٔ حراج هفتگی اوراق مالی اسلامی دولت: مبلغ عرضه، سفارش‌های پذیرفته، فروش و بازده هر نماد. نتیجه حدود یک روز بعد از حراج اعلام می‌شود.
• عملیات بازار باز: فهرست گزارش‌های هفتگی و عددهای تازه‌ترین حراج ریپو.
• خبرها و گزارش‌ها: تیتر اطلاعیه‌ها با جست‌وجوی یک واژه و سال، متن کامل هر خبر، و پیوند تازه‌ترین گزارش‌ها مثل نماگرهای اقتصادی.
• آمار ماهانه: هر برگهٔ اکسل آمار پولی، تراز پرداخت‌ها، مالی دولت و بازار سرمایه.

نمونه: «نرخ بین‌بانکی در دو ماه اخیر بالا رفته یا پایین؟ با کف و سقف کریدور مقایسه کن.» یا «در آخرین حراج اوراق دولت چقدر فروش رفت؟»

نرخ رسمی با نرخ بازار آزاد چه فرقی دارد؟

نرخ رسمی همان عددی است که بانک مرکزی هر روز منتشر می‌کند. قیمت دلار در بازار آزاد عدد دیگری است و این دو معمولاً یکی نیستند. این سرور فقط نرخ رسمی را می‌شناسد. اگر قیمت بازار امروز را می‌خواهید، قیمت دلار و طلا با هوش مصنوعی یا تبدیل دلار به تومان با ارزبین را ببینید.

برای مقایسهٔ تاریخی، برگهٔ تراز پرداخت‌ها در آمار ماهانه میانگین ماهانهٔ دلار رسمی، آزاد و ترجیحی را کنار هم دارد. این عددها هم مثل بقیهٔ آمار ماهانه چند ماه عقب‌ترند.

اتصال ChatGPT و Claude به آمار بانک مرکزی

ساده‌ترین راه روتر MCP است و چیزی نصب نمی‌شود:

1. اتصال دستیار را باز کنید؛ «بانک مرکزی» از قبل انتخاب شده است.
2. برنامه‌ای را که با آن گفتگو می‌کنید انتخاب کنید (ChatGPT، Claude، Cursor یا…) و مراحل را دنبال کنید.
3. بپرسید: «نرخ رسمی دلار بانک مرکزی امروز چند ریال است؟»

اگر می‌خواهید پیش از ساختن حساب امتحانش کنید، این سرور در امتحان رایگان هم هست.

برای اجرا روی کامپیوتر خودتان، در تنظیمات برنامه یک سرور stdio با دستور uvx cbi-mcp بسازید. در Claude Code یک دستور کافی است:

claude mcp add cbi -- uvx cbi-mcp

کلید API لازم نیست. اگر سایت بانک مرکزی درخواست‌ها را رد کرد، متغیر اختیاری CBI_MCP_PROXY را با نشانی یک پراکسی HTTP پر کنید. فهرست کامل ۱۱ قابلیت در صفحهٔ این ابزار است.

پیش از استفاده در قرارداد یا گزارش این‌ها را بدانید

• غیررسمی: سازندهٔ این سرور بانک مرکزی نیست. سرور صفحه‌ها و فایل‌های سایت cbi.ir را می‌خواند و اگر آن سایت تغییر کند، ممکن است بخشی از داده‌ها موقتاً نیاید.
• برای سند رسمی، عدد را در خود سایت هم ببینید: جواب دستیار برای اطلاع است. پیش از نوشتن عدد در قرارداد یا سند حسابداری، همان تاریخ را در cbi.ir هم نگاه کنید.
• آمار با تأخیر: آمار ماهانه چند ماه عقب‌تر از امروز است و تازه‌ترین ماه هر بخش فرق دارد.
• همه‌چیز خوانده نمی‌شود: جست‌وجوی سری‌های زمانی ندارد، بعضی گزارش‌های PDF و اکسل فقط به‌صورت پیوند برمی‌گردند و از گزارش عملیات بازار باز فقط عددها خوانده می‌شود.
• نرخ سود بانکی ندارد: جدول نرخ سود سپرده و تسهیلات بانک‌ها در آن نیست.
• گاهی کند است: سایت بانک مرکزی گاهی دیر جواب می‌دهد و سرور خودش دوباره تلاش می‌کند.
• فقط خواندن: ورود به حساب و هیچ کار تغییردهنده‌ای ندارد.

بار بعد که نرخ رسمی یک روز مشخص یا آخرین عدد تورم را لازم داشتید، به‌جای گشتن در جدول‌های سایت، اتصال دستیار را باز کنید و همان را بپرسید.