نوشتن متن محاوره‌ای با هوش مصنوعی: نریشن بدون «می‌باشد»

برای یک ویدئوی شصت‌ثانیه‌ای از ChatGPT یا Claude متن نریشن خواسته‌اید. متن رسیده، ولی وقتی بلند می‌خوانیدش زبانتان گیر می‌کند: جملهٔ اول «این محصول برای راحتی شما طراحی شده است»، جملهٔ دوم «خب حالا ببین چی می‌شه»، و وسطش یک «می‌باشد» هم نشسته. این متن را نمی‌شود همین‌طور ضبط کرد و وقت بازنویسی خط‌به‌خط را هم ندارید.

نوشتن متن محاوره‌ای با هوش مصنوعی وقتی درست درمی‌آید که دستیار لحن را یک بار از روی مقصد متن انتخاب کند و تا آخر عوضش نکند. مهارت (Skill) «فارسی‌نویسی طبیعی» همین را به Claude یاد می‌دهد: برای متنی که قرار است شنیده شود محاورهٔ شکسته را برمی‌دارد، می‌داند کدام کلمه می‌شکند و کدام نه، و طبق توضیح سازنده نشانه‌های ترجمه را پیش از تحویل پاک می‌کند.

این یک مهارت است، نه اتصال MCP. داده یا ابزار تازه‌ای به دستیار نمی‌دهد و فقط روش نوشتن را یادش می‌دهد. فرق این دو در تفاوت Skill و MCP آمده است.

چرا متن محاوره‌ای هوش مصنوعی وسطش کتابی می‌شود

یکی از دلیل‌هایش لحنی است که یک بار انتخاب و قفل نشده. این مهارت مشکل اصلی مدل‌ها را گرته‌برداری می‌داند، یعنی نحو انگلیسی با واژه‌های فارسی، و قاطی کردن لحن‌ها را بزرگ‌ترین خطا می‌شمارد. سازنده راه‌حلش را «قفل لحن» نامیده: وقتی لحن انتخاب شد، تا آخر متن همان می‌ماند. در متن گفتاری هر جفت از این‌ها باید یک طرف بایستد:

• «است» یا «ـه» (خوب است، خوبه)
• «می‌شود» یا «می‌شه»
• «آن» یا «اون»
• «را» یا «رو»
• «کارتان» یا «کارتو»

یک جملهٔ کتابی وسط نریشن همان جایی است که شنونده حس می‌کند کسی از رو می‌خواند. چند قاعده هم بی‌استثناست: «می‌باشد» در هیچ لحنی فارسی خوب حساب نمی‌شود و «گردید» به جای «شد» و «نمود» به جای «کرد» هم کنار گذاشته می‌شوند.

اصل پایهٔ مهارت این است که «هیچ قانونی مطلق نیست». هر قاعده درجه دارد: بعضی همیشه لازم‌اند، بعضی به لحن متن بستگی دارند و بعضی فقط نشانه‌اند، نه حکم. ساختاری که در کپشن اینستاگرام مصنوعی است، در مقالهٔ توضیحی می‌تواند کاملاً سالم باشد.

نوشتن متن محاوره‌ای با هوش مصنوعی: لحن را از مقصد متن بگیرید

لازم نیست چیزی را تنظیم کنید. مهارت اول از روی ورودی می‌فهمد چه کاری خواسته‌اید: یک موضوع یعنی نوشتن از صفر، متن انگلیسی یعنی ترجمه، و متن فارسی همراه «بهترش کن» یعنی بازنویسی. بعد لحن را از جایی که متن به آن می‌رسد انتخاب می‌کند:

اگر هیچ نشانه‌ای در درخواست نباشد، پیش‌فرض نوشتاری توضیحی است. پس برای نریشن یک جمله دربارهٔ مقصد کافی است، مثلاً:

برای ویدئوی معرفی کافه‌ام در اینستاگرام متنی بنویس که خودم رویش صحبت کنم، حدود یک دقیقه.

جوابی که برمی‌گردد فقط خود متن است، از اول تا آخر شکسته. مهارت بررسی‌هایش را بی‌صدا انجام می‌دهد و فهرست ایرادها را نمی‌نویسد، مگر اینکه خودتان بخواهید.

شکسته‌نویسی درست: چه می‌شکند و چه نمی‌شکند

شکسته‌نویسی یعنی نوشتن کلمه همان‌طور که گفته می‌شود، اما نه هر کلمه‌ای. فایل گفتاری مهارت این مرزها را مشخص کرده است:

• فعل‌ها همیشه می‌شکنند: «می‌شود»، «می‌توانم» و «می‌گوید» در گفتار «می‌شه»، «می‌تونم» و «می‌گه» می‌شوند. «است» بعد از حرف بی‌صدا «ـه» می‌شود: «خوبه»، «مهمه».
• «ان» به «ون» فقط در کلمه‌های جاافتاده: «خانه» و «نان» و «زبان» می‌شوند «خونه» و «نون» و «زبون»، ولی «انسان»، «جهان»، «داستان» و «ایران» دست نمی‌خورند.
• ضمیرها و حرف‌های کوچک: «آن» به «اون»، «را» به «رو»، «اگر» به «اگه» و «دیگر» به «دیگه».
• واژه‌های تخصصی و قرضی نمی‌شکنند: پادکست، اپیزود، سیستم. یک کلمه را هم در یک متن دو جور نمی‌نویسد.
• تکیه‌کلام چاشنی است: «خب»، «راستش» یا «دیگه» در هر پاراگراف حداکثر یکی دو بار.

برای گوش هم چند قاعده دارد: هر جمله اندازهٔ یک نفس، زیر ۱۵ کلمه؛ سؤال و جوابی که روایت را جلو ببرد، مثل «چی می‌بینیم؟ کوه می‌بینیم.»؛ و عدد گرد و ملموس به جای رقم دقیق و خشک.

مهارت نمونهٔ صدای آماده ندارد. سازنده توضیح داده که هر نمونهٔ گفتاری خوب مال یک گوینده است و بی‌اجازه نمی‌شود پخشش کرد. در عوض یاد می‌دهد سه تا پنج منبع گفتاری فارسی نزدیک به لحن خودتان را پیاده کنید، زیر هر کدام بنویسید چرا طبیعی است، و فقط از الگویی قاعده بسازید که در چند منبع تکرار شده باشد.

نشانه‌های ترجمه‌ای که در گفتار بیشتر لو می‌روند

خواننده می‌تواند از روی جملهٔ ترجمه‌ای رد شود، شنونده نه. چند نشانه‌ای که مهارت دنبالشان می‌گردد:

• جملهٔ اسم‌محور به جای فعل‌محور. فعل قلب جملهٔ فارسی است. نمونهٔ خود مهارت: به جای «بررسیِ این موضوع انجام شد» بنویسید «این موضوع رو بررسی کردیم».
• «توسط». تقریباً همیشه نشانهٔ ترجمه است: «مربی این تصمیم رو گرفت» به جای «این تصمیم توسط مربی گرفته شد». مجهول فقط وقتی که کننده واقعاً مهم نیست.
• گرته‌برداری از عبارت‌های انگلیسی. «بیایید بررسی کنیم» از let’s آمده و در گفتار می‌شود «بریم ببینیم». «نه تنها… بلکه همچنین» هم جایش را به «هم… هم» می‌دهد.
• نفی کلیشه‌ای. ساختار «نه X، نه Y، بلکه Z» را مهارت بدترین امضای متن ماشینی در فارسی می‌داند.
• خط تیرهٔ بلند (—). در متن فارسی تولیدی اصلاً به کار نمی‌رود.
• ضمیری که به چیزی برنمی‌گردد. نمونهٔ راهنمای مخزن: «حالا اینو ببر بیرون از دوجو.» ضمیر مرجع ندارد، ولی در «حالا همین الگو رو می‌شه برد بیرون دوجو.» مرجع اسم دارد.

اگر مشکل شما بیشتر لحن اداری و «بوی ترجمه» در متن نوشتاری است تا نریشن، انسانی کردن متن هوش مصنوعی فارسی مهارت‌ها و ابزارهای دیگر را هم کنار هم گذاشته است.

متن بلند و قصه‌دار: چهار دروازه و سنجهٔ ریتم

مهارت برای هر طول متن روال جدایی دارد:

1. زیر ۵۰ کلمه: پیش‌نویس و یک بررسی سریع روی گرته‌برداری و لحن.
2. ۵۰ تا ۳۰۰ کلمه: بررسی ساخت جمله و الگوهای ماشینی هم اضافه می‌شود و جمله‌های مشکوک بازنویسی می‌شوند.
3. بالای ۳۰۰ کلمه، نریشن یا ترجمه: متن باید از چهار دروازه بگذرد.

دروازه‌ها به ترتیب این‌ها هستند: تکرار نسبت به قسمت‌های قبلی یک مجموعه، جمله و ساختار، گرته‌برداری و یکدستی لحن، و درستی (تناقض، هماهنگی فاعل و فعل، ادعای بی‌منبع). متنی که از یکی رد نشود، بازنویسی می‌شود و دوباره از دروازهٔ اول شروع می‌کند. سؤال آخر هم همیشه یکی است: «جمله‌ای هست که بوی ترجمه بده؟»

برای متن قصه‌دار، با صحنه و شخصیت، فایل جداگانه‌ای دربارهٔ صحنه‌پردازی، توصیف و تعلیق دارد. کنارش اسکریپت پایتونی به اسم rhythm_check.py هست که تعداد جمله‌ها، کوتاه‌ترین و بلندترین و میانگین طول جمله و ضریب تغییرات طول جمله‌ها را حساب می‌کند. اگر این ضریب زیر ۰٫۳۵ باشد، هشدار می‌دهد که ریتم صاف است و جمله‌ها هم‌قدند. خود اسکریپت می‌گوید این حکم نیست، یادآوری است. برای کمتر از پنج جمله هم چیزی حساب نمی‌کند و برای متن بلند یا روایی ساخته شده است.

نصب مهارت فارسی‌نویسی طبیعی در Claude Code و claude.ai

Claude Code: دستور نصب، به نقل از صفحهٔ مهارت:

git clone https://github.com/shervinshirkubi/native-farsi ~/.claude/skills/native-farsi

این دستور مهارت را در پوشهٔ شخصی می‌گذارد و در همهٔ پروژه‌ها در دسترس است. برای یک پروژهٔ خاص، پوشهٔ .claude/skills/ همان پروژه هم کار می‌کند.

claude.ai: مخزن را zip کنید و در تنظیمات Claude به‌عنوان مهارت سفارشی بارگذاری کنید. این راه به اشتراک Pro، Max، Team یا Enterprise با اجرای کد روشن نیاز دارد و مهارت فقط برای همان کاربر می‌ماند.

چند نکته پیش از نصب:

• مهارت‌های سفارشی بین claude.ai، API و Claude Code همگام نمی‌شوند. در هر کدام جدا اضافه‌اش کنید.
• توضیح این مهارت طوری نوشته شده که برای هر خروجی فارسی فعال شود: نریشن، کپشن، ایمیل، قصه یا ترجمه. همیشه فقط نام و توضیح کوتاهش جلوی چشم دستیار است و بقیهٔ فایل‌ها وقت نیاز خوانده می‌شوند. اگر نمی‌خواهید در همه‌جا فعال شود، آن را فقط در پوشهٔ پروژه نصب کنید.
• قالب مهارت‌ها استاندارد باز است و agentskills.io برنامه‌هایی مثل ChatGPT و Codex، Cursor، VS Code، GitHub Copilot و Gemini CLI را هم در فهرستش دارد. راه نصب این مهارت فقط برای Claude نوشته شده و ما آن را جای دیگری امتحان نکرده‌ایم.
• ساخت سند راست‌به‌چپ در Word، PowerPoint، PDF و HTML بسته‌های پایتون python-docx، pypdf، python-pptx و pymupdf و نصب فونت با bash scripts/install_fonts.sh را لازم دارد. برای نوشتن متن نریشن به هیچ‌کدام نیازی نیست.

کجا این مهارت کافی نیست

• ترجمه: فایل اصلی مهارت ورودی انگلیسی را به یک فایل ترجمهٔ جداگانه ارجاع می‌دهد، اما در بررسی ما (۱۳ آبان ۱۴۰۵) آن فایل در مخزن نبود. پس برای ترجمه فقط قاعده‌های عمومی ضد گرته‌برداری و لحن می‌ماند.
• دستور خط و نیم‌فاصله: تمرکز این مهارت روی طبیعی بودن جمله است. برای قاعده‌های دستور خط فرهنگستان نگارش فارسی معیار را ببینید؛ ویرایش متن فارسی با هوش مصنوعی طرز کارش را توضیح داده است.
• متن فنی: برای مستندات و پیام خطایی که فقط یک برداشت داشته باشد، فارسی فنی ساده ساخته شده است.
• سلیقهٔ نمونه‌ها: بسیاری از مثال‌های قاعده‌ها از محتوای گفتاری و مربی‌گری خود سازنده آمده‌اند. مهارت به سمت نریشن و محتوای شبکه‌های اجتماعی متمایل است.
• سنجش کیفیت: هیچ آزمون منتشرشده‌ای نشان نمی‌دهد خروجی چقدر بهتر می‌شود. پیش از ضبط، متن را یک بار بلند بخوانید.

مهارت را یک توسعه‌دهندهٔ مستقل، Shervin Shirkoobi، با مجوز MIT منتشر کرده است. فونت‌های همراهش (Vazirmatn و Lalezar) مجوز SIL OFL 1.1 دارند و بخش ساخت سند از مهارت «نگارش فارسی حرفه‌ای» گرفته شده است.

اولین نریشن را با این مهارت بنویسید

مهارت را نصب کنید، یک گفتگوی تازه باز کنید و بگویید متن کجا خوانده می‌شود. نتیجه را بلند بخوانید: اگر جایی زبانتان گیر نکرد، کار مهارت درست بوده است.

دریافت مهارت

اگر می‌خواهید دستیارتان به سرویس‌های ایرانی هم وصل شود، اتصال دستیار را باز کنید.